Author: Jibril Qoobey.

Maraykanku si cad,ayuu usheegay in uu ilaalinayo midnimada,madaxbanaanida iyo qaranimada Somaliya. Warkan SL uma ahan mid ay ku farxayso oo wuxuu muujinayaa in Maraykanku uusan ku raacsanayn Israa’iil aqoonsiga SL ay siisay. Balse,wuxuu Maraykanku sheegay in xiriirka SL uleeyahay muhiimad weyn markay timaado diblomaasiyada,amniga iyo maalgashiga,meelaha uu Isha ku hayana ay ka mid yihiin Juquraafi ahaan halka ay ku taal ee Marin Biyoodka ah iyo Dekeda iyo garoonka Berbera. Sidoo kale,waxay warbixintan muujinaysaa in dadaalkii SL ay ka dhex waday Kongareeska Maraykanka iyo machadyada Trump taageera ay guuldaraysteen. Waxay kaloo warbixintan noqonaysaa in ay fashilmeen shaqadii Lobistayaashii Taiwan,Israa’iil iyo kuwii…

500-Askari oo Boolis cusub ah,ayaa kasoo baxay Dugsiga tababarka Jen.Careys Galkacyo. Ciidankan,waxay soo badali doonaan kuwa Gobolka Bari hada ka hawlgala,kuwaasoo lasoo xarayn doono markay kuwan tagaan. Waa qaybtii Afraad oo Boolis ah oo tababar laga soo saaro. Booliska Puntland isbadal dhan walba ah,ayaa lagu sameeyay…. 2500-Askari oo dhisan,ayaa lagu soo koobay Ciidanka Booliska Puntland.

Garoowe: 30 May 2026: Kusimaha Madaxweynaha, ahna Madaxweyne ku-xigeenka Dowladda Puntland H.E Ilyas Osman Lugatoor, ayaa maanta si rasmi ah u furay Imtixaanka Shahaadiga ah ee Puntland sanadka 2026, oo ay sanadka u fariisteen 25,221 Arday oo isugu jira Dugsiyada Dhexe iyo Sarre ee Puntland. Ku-simaha Madaxweynaha, ayaa u rajeeyay ardayda Puntland in Alle u fududeeyo Imtixaanka, wuxuu xusay in Shaqooyinka dowliga ah iyo Adeega Bulsho uu si wanaagsan u socdo. “Waxaan dhammaan ardayda u rajaynayaa guul, horumar iyo natiijo wanaagsan. Ardaydu waxay soo muujiyeen dedaal iyo dhabar adayg mudadii ay kusoo jireen hayaanka Waxbarshada, Dowladduna waxay xil gaar ah…

Muhiimadu ma’ahan in uu Baydhabo qabsado Laftagareen ee waa in kaliya uu muujiyo… 1.In Baydhabo dagaal ka socdo weli2.In qorshihii Xasan fashilmay. Shaqadan oo kale,ayaa loo riyaaqi karaa oo Laftagareen lagu taageeri karaa,sababtoo ah,waa mira dhal laga faa’idaystay fursadaha soo baxay ee kala ah…… Burburka ku yimid isbahaysigii Raxanweyn ee Xasan la socday. Kala dhimashada shacabkii KG iyo Xasan. Raxanweyn aamintay in Hawiye kusoo duulay oo la gumaysanayo. Shacabka KG oo arkay maamulkoodii oo la burburiyay oo amnigii iyo horumarkii oo Gacanta ka baxay. Durba nacaybkii loo hayay Laftagareen oo meesha ka baxay. BC oo Xasan markii hore uu ku…

Ma’ahan wax fudud in ku dhawaad 20-Wadan ay soo wada saaraan Bayaan ay ugu soo jeedinayaan Somalidu in ay wada hadasho oo ay ka heshiiso doorashada iyo khilaafka taagan. Warkan si gaar ah,wuxuu loolan weyn ugu yahay Xasan Shiikh oo ah Ninka Kursiga mudo dhaafka ugu fadhiya. Waa fariin iyo digniin warka BC Xasan ku socota oo haduu iska dhagatiro ay ku xigi doonaan talaabooyin ciqaab ah. BC,waxay kusoo aadisay Bayaankeeda….. Xasan,waxaa loo sheegay Maanta….. 1.In uusan isku dayin caburin ka dhan ah Mudahaaraadyada nabadeed ee qorshaysan. Qorshihii Xasan,waa duhaqaaqi waayay sida uu rabo oo waxaa caqabad ku noqday…… Qoraalka…

At least 10 soldiers have been killed following heavy fighting in Baidoa on Saturday morning, according to multiple local reports, after clashes erupted between federal forces and units aligned with Southwest State President Abdulaziz Hassan Mohamed Laftagareen. Sources also report that several civilians were killed or injured during the fighting, although exact casualty figures remain unclear due to the fluid security situation and limited independent verification. The violence reportedly escalated after forces loyal to Laftagareen entered parts of Baidoa and advanced toward strategic locations, including Afar Irdoodka in the city centre, before later withdrawing to the outskirts of the city.…

“Waan ku faraxsanahay in Mareykanku si toos ah ula macaamilayo dowladaha xubinta ka ah Federaalka Somaliya sida Puntland halkii uu ka mari lahaa Muqdisho. Isku dayga ah in la dhiso dowlad dhexe oo xooggan Somaliya waa hawl aan guulaysan. Habka ugu macquulsan ee Mareykanku ku ilaalin karo danihiisa halkaas waa in uu la shaqeeyo la-hawlgalayaasha Gobolka iyo dowladaha xubin ka ah federaalka kuwaas oo leh aasaas aqoon iyo sharciyad.” Dooda ah in ay fashilantay oo lagu hungoobay dhismihii Dowladnimada Somaliya,waa mid taala Miisaska siyaasadaha caalamka lagu jaangooyo. PL kaliya ma’ahan cida ku hungowday dhismaha qaran Somaliyed. R.Galbeedku,waxay haatan wadaan soo…

Waa mid ka mid ah Xaafiisyada isku xira wada shaqaynta dhanka amaanka ee PL,SL iyo BC. Dowladaha Maraykanka iyo Taiwan,ayaa maalgeliya Xaafiiskan oo ka shaqaynaya amniga Badaha. Maraykanku,wuxuu qorshaynayaa Laba arimood oo kala ah….. Marka laga soo tago dagaalka argagixisada Koonfurta Somaliya muhiimad uma leh R.Galbeedka. PL iyo SL,waa dhulka ugu muhiimad weyn Geeska Afrika oo ay ku yaalaan Labada Badood,Marinka ganacsiga yo Albaabka caalamka.

Itixaadka ama ictisaamka shalay ka qaylinayey masaajidada Garowe iyo Nayrobi ee ku doodayey Qudus,ayaa SL safaarad ka furatay oo Wadamada iyo Ururada caalamka sida UN iyo UNSC u aqoonsan uhiin in ay tahay dhul falastiin oo la xoogay,waa marin habaanin ay dadka marin habaaninayaan. Ururka Itixaad,waxaa abuuridiisii iska lahaa Wadaado Diimeed oo Beesha Daarood ah,waxaase talada iyo hogaaminta qaatay Wadaado Beesha Hawiye ah,waxaana tusaale loosoo qaadan karaa dagaalkii 1993-dii ay ku qaadeen SSDF. Haatan Itixaadka umagac badashay Ictisaamka Daarood ee Garowe iyo Kenya joogaa,waxaa ku shaqaysta XSM,Cali Wajiis iyo Bashiir Salaad. Ictisaamka Daarood,waaa lagu shaqaysanayaa,waxayna rabaan in ay shacabka ka…

Booqashadii weftiga Maraykanka ee ka koobnaa Milleteriga iyo siyaasada ee PL,wuxuu ahaa mid fariimo kala duwan dirayay. Xasan,waxaa lagala hadlay gurmadka abaaraha,taageerada amni iyo mudo dhaafka mudo xileedkiisa. Halka PL oo ah DG ka tirsan DF ah lagala hadlay maalgashi,iskaashi amni iyo xoojinta xiriirka diblomaasi. Waa inta ay kawada hadleen Madaxweynayaasha Maraykanka iyo Shiinaha. Waa tixgelin weyn oo maqaam sare leh oo PL u ahayd suuqgayn,buunbuunin,dacaayad siyaasadeed iyo soo jiidasho maalgashi. Waxaa wax weyn ah oo fure aad ku furato Albaabada caalamka kale ah in Maraykanku kaala hadlo maalgashi. Booqashadii weftiga Maraykanku,waxay kaloo fariin udiraysay Villa Somaliya Ninka sharcidarada ku…

Hay’ada wardoonka Puntland ee ( PISA),waxay samaysay horumar weyn Sanidihii ugu danbeeyay…. B. Tirada cadowga.T. Qalabka ay haystaan.J. Saldhigyadooda.X.Godadka ay ku jiraan.Kh.Meelaha laga geli karo.D.Tayada ay leeyihiin.R.Noocyada ay u qaybsan yihiin.S. Liiska hogaamiyayaashooda.Sh. Tababarayaasha iyo dagaal yahanada muhiimka ahaa.Dh. Gaadiidka ay haystaan sida Mootooyinka iyo qaraxyada u diyaarsan. Xogtaas markii ay soo bandhigeen sirdoonka waxaa loogu hawl galay siday ahayd wax walbaana waxay u dheceen sidii warbixintu ahayd. Boosaso waxaa la gaarsiiyey heer 100-kii tilaabo laga heli karo Askari dharcad oo aan is aqoon, oo habeen iyo maalin isbadalaya,waana waxa amnigeedii soo celiyay. 5.Waxaa la xoojiyay wada shaqaynta BC,waxaana danbiilayaasha…

Markale ayay xaqiijisay Dowlada Puntland in ay tahay Dowlad madaxbananaan oo aysan Xamar waxba uga xirnayn. Sharciyadii jilicsanayd ee Xamar taalay,waxaa soo afjaray oo burburiyay Xasan Shiikh. Dhamaan hay’adaha caalamiga iyo Diblomaasiyiinta shisheeye,waa la ogaysiiyay in ay PL toos ula soo xiriiraan. Waxaa dib usoo laabtay siyaasadii Laba Wajiilaynta ( Somalia Dual Track Policy). Waa dhacday 15-May DF ee sharciyada lahayd.

Maxay Puntland iyo Maraykanku ku heshiiyeen? Halkan ka akhriso qodobada heshiiska:- Kulankan,waxaa muhiimada lagu saaray ka hadalka arimaha Puntland intiisii badnaa. Reer Galbeedku,waxay dib ugo’aansadeen in ay soo celiyaan siyaasadoodii Labad dhinac lahayd ama Waji oo ay ku tixgeliyaan Deegaan walba oo Somaliyed xaaladiisa. Si gaar ah,waxay go’aansadeen in ay Dowlada PL kala shaqeeyaan la dagaallanka argagixisada,burcad badeeda iyo shaqo abuurka. Heshiiskan,wuxuu kusoo adaa xilli mudo xileedkii sharciga ahaa uu ka dhamaaday hay’adaha Fadaraaliga oo ay PL tahay nidaamka kaliya ee haysta sharciyad Labada heer ee Dowladnimada Somaliya

Waa Safiirka SL ee Israa’iil oo Waraaqaha aqoonsiga uu ka gudoomay Mw Israa’ii. Waa aqoonsigii ugu horeeyay oo ay heshay SL oo ku dhawaad 40 Sano baadigoob ugu jirtay ictiraaf. Waa markii ugu horaysay oo astaanteeda iyo Calankeeda laga dhex garaacay mid ka mid ah Qasriyada caalamka. Macno weyn ayay uleedahay SL aqoonsiga Israa’iil. SL,waxay hoos gashay Quwad jirta xaqiiqiyan. Geeska Afrika loolankiisu,wuxuu noqday mid heer caalami ah.

BC iyo GMS,waxay isku raaceen Sadex qodob oo kala ah….. BC,waxay dhankooda codsadeen Laba qodob oo kala ah…. Hal qodob ayay ballan qaadeen in ay iyaga laga warsugo oo ay Xasan soo fariisinayaan.

Xasan tijaabadiisii digtatooriyada,waa ku hungoobay,waxaana uga soo laabtay,wuxuusan filayn. Dhamaan BC,waa ku diiday mudo kororsiga sharcidarada ah,waxaana si cad uga hor yimid Ururadii caalamiga ah ee lahaa awooda aqoonsiga… 1.QM,waxayba Somaliya gelisay xilli kalaguur. 2.Midowga Africa oo uu hogaaminayo Nin reer Jabuti ah oo Xasan aad ugarab istaagay markuu tartamayay,wuxuu taageeray Somalidu in ay wadahadalka sii wadaan oo ay gaaraan heshiis doorasho,mana umuujin Xasan Hill. 3.Urur Goboleedka IGAD,waxay taageereen wadahadalada ee ma taageerin Madaxweynanimada Xasan sheegtay,wuxuu Xasan filayay in Ururkan taageero oo Turkidu ucadaadiso Itoobiya. Sadexdii Urur ee muhiimka u ahaa ictiraafka Sanadka uu ku darsaday Xasan,waa ka hor yimaadeen…

Wefti ka socda Safaarada Maraykanka ee Somaliya oo uu hogaaminayo ku simaha Safiirka ayna qayb ka yihiin saraakiil Ciidan iyo uqaybsanaha Safaarada ee arimaha maalgashiga,ayaa 20-ka Bishan kusoo aadan PL. Waa safar horay usii qorshaysnaa oo hadana kusoo beegmay xilli Somaliya gashay kalaguur. Qodobada ay kawada hadli doonaan PL iyo Maraykanka,ayaa kala ah….. Iyadoo Labadaas qodob laga duulayo Maraykanku,wuxuu PL ka taageerayaa xoojinta awooda Ciidamada PL iyo soo saarista Macdanta Dhulka PL ku jirta. Saldhig Milleteri oo uu ka dhisanayo PL,kaasoo hadaba shaqadiisu socoto,ayaa qayb ka ah arimaha laga wada hadli doono. Sidoo kale shirkadaha Macdan qodista ee Maraykanka,ayaa soo…

The term of President Hassan Sheikh Mohamud ended on May 15 without a comprehensive political settlement between the Federal Government, opposition actors in Mogadishu, and key Federal Member States including Puntland and Jubaland. At the same time, new tensions and flare-ups are emerging in the South West State and Galmudug. This is no longer simply a constitutional disagreement. It is becoming a national security crisis. Somalia now faces the convergence of multiple dangerous fault lines simultaneously: The regional and international environment has also changed dramatically. The widening conflict environment stretching from the Persian Gulf to the Red Sea has transformed…

The African Union Commission closely followed the high-level negotiations between the Federal Government of Somalia and the representatives of the Somali Future Council, convened in Mogadishu from 13 to 15 May 2026, and expresses concern that these negotiations concluded without a consensus. The Commission commends the willingness of both the Federal Government, led by President Hassan Sheikh Mohamud, and the opposition leadership, to engage in direct and inclusive dialogue in the higher interest of Somalia and the Somali people. The Commission cautions against the entrenchment of divergent positions and calls upon all political stakeholders to promptly recommit to an inclusive…

Si haybad leh,ayaa looga soo anba bixiyay Xamar Madaxweyne Deni. Waa sawiro muujinaya in Mw Deni haysto taageerada haldoorka siyaasadeed ee Somalida. Halka Xasan kaligii cidlo taagan yahay oo Dadna ka hayo Fiqi Dalna ka hayo Turki. Mw Deni,wuxuu Xamar kala soo laabtay guul siyaasadeed oo la taaban karo…..

Xasan Shiikh si rasmi ah,ayuu unoqday Madaxweynihii hore ee Somaliya Caawa. Dowladii Fadaraalka way dhacday,waxaana burburay sharciyadii. Caawa,waxay ahayd Habeenkii ay ugu danbaysay Sharciyad Somali wada leedahay oo shaqaynaysa. Xasan Shiikh ayay Gacantiisa ku burburtay Jamhuuriyadii Sadexaad ee Somaliya. Nasiibdarro 20-Sano wixii lasoo dhisayay,way dumeen,waxaana dib loo noqday 20-Sano.

Khudbadii awooda badnayd ee Mw Deni,waxay qarisay oo hawada ka saartay hadaladii Mowlaca uu ka jeedinayay Xasan Shiikh. Caawa way gilgishay Xamar khudbada Deni,waxayna ka qabsatay Media Somalida iyo Ra’yi caamkii Somalida…… 5.Khudbadan,waxay ahayd mid markhaatigal ah oo reer PL ay Somalida iyo Caalamka ku markhaati gashanayaan.

Warka kasoo baxay QM,wuxuu waji gabax iyo dharbaaxo ku yahay Xasan Shiikh. “Somaliya in aysan ka jirin Dowlad sharciyad haysata oo ay ku jirto xilli kala guur ah oo loo baahan yahay in laga heshiiyo nooca doorasho iyo xilliga ay qabsoomayso,ayuu noqonayaa warka QM”. Luuqadan,waa mid xaqiijinaysa in caalamku uusan aqoonsanayn sheegashada Xasan Shiikh.

Turkidu,waa Laba Wajiilaynayaan oo markay la kulmaan Safiirada kale,waxay usheegaan anagu ma taageerayno Xasan,isla markaana qayb kama nihin qorshihiisa. Sidoo kale,waxay siyaasiyiinta Somalida usheegaan in aysan ku dhex milmayn siyaasada Somalida oo ay dhexdhexaad ka yihiin. Sida muuqata Safiirka Turkiga sababta uu ugu tagay Xasan,waa umuujin garab sheegashadiisa mudo xileedka sharcidarada ah. Warka kasoo baxay Safaarada ee Xasan in uu yahay Madaxweyne,wuxuu weerar qaawan ku yahay Dastuurka,Nidaamka iyo saraynta sharciga ee Ummadda Somaliyed. Turkigu,waa khatar ku wajahan Somalida oo dano dhaqaale uburburinaya Qaranimadii soo kabanaysay ee Somaliyed.

Golaha mustaqbalka Somaliyed,ayaa soo saaray Warmrtiyeed ay uga hadlayaan fashilka ku yimid wada hadaladii Xalane iyo xaalka Wadanka. Halkan ka akhriso:-

Waa burburay wada xaajoodkii si rasmi ah. Hal saac kaliya,ayaa lawada fadhiyay,waxaana laysku mari waayay qodobka ah….. (Mudo xileedkii,waa kaa dhamaaday iyo igama dhamaan). Xasan,wuxuu taagan yahay hadaan aqbalo in mudo xileedkii iga dhamaaday,waxaan luminayaa wax walba oo aan diyaarsaday. BC kulan deg-deg ah,ayay ufariisatay,waxayna soo saari doontaa War.

Kulankii,waa soo xirmay,waxaana la ballamay Beri subax in laysku soo laabto. Majiraan wax lagu heshiiyay. Waxaa jira oo kaliya dabac dhanka Xasan ah oo uu leeyahay… ( Mar walba,waxaa loo baahnaan doonaa mudo xileed lagu qabto doorasho,marka hadaan isticmaalno Sanadka Dastuurku nasiinayo maxaad ku diidaysaan? Taasna,waxaa loogu jawaab celiyay…. (Majiro Dastuur ku siinaya mudo xileed cusub oo Dastuurka Dalku,wuxuu ku siiyay Afar Sano oo Berri kaaga eg). Ugu danbayn Beri,ayaa la ballamay,waxaa muuqata in Xasan rabo ku badalashada heshiis doorasho Sanad dheeriya oo loo ogolaado.

Shirka Xalane in ay wax kasoo baxaan kaliya anaga guul nooma ahan ee waxaaba guul noo ah in maqaamkii PL Diblomaasiyiinta caalamku qireen oo Somalida ilowshaha dhow la xasuusiyay saamaynta PL. 10-Sano ka hor,waxay Somaliya ahayd Sadex qaybood oo kala ahaa SL,PL iyo Bartamaha iyo Koonfurta. PL oo aaminsanayd dhismaha qaran Somaliyed,ayaa badashay oo hirgelisay Dowlada dhexe iyo Dowlad Goboleedyo siman. Madaxdii markaas PL xukuntay,waxay bixiyeen tanaasul aysan ka fiirsan,iyagoo qiiro Qaran Somaliyed uu hayo. Ilaahay mahadii 7-Sano oo aan soo loolamaynay dib,ayaan usaxnay khaladkii dhacay 10-Sano ka hor. Maanta,waxaan haysanaa Puntland oo ah…..

Puntland,waa Guriga ciyaaraha Somaliya,waxaa taas xaqiijiyay ciyaaraha ka socda Bosaso. Galabta,waxaa Ciyaaray kooxaha kala matalaya Magaalooyinka Laascaanood iyo Qardho,waxaana 11 Gool ku badisay Qardho. Shacabka,waxaa ka muuqda awood rabitaan ee ku jirta oo aan caadiga ahayn. Sidoo kale,waxaa soo jiidasho leh garoomada quruxda badan, taageerayaasha xamaasadaysan,saxaafada,ciyaartoyda dheelaysa ee xirfada saraysa iyo nidaamka ciyaaraha loo maamulay oo aad usareeya. Bosaso Ciyaaraha ka socda ma’ahan wax caadiya.

Waraysigu,wuxuu cadaynayaa si cad dhawr qodob oo kala ah…… Xasan Shiikh,waa ka badbaadin karay bahdilkan Somalida oo waa looga digay ama wuu fahansanaa in halkan oo la gaaro ay khatar tahay. Waraysiga uu bixiyay Mw Kenya horta si guud Qof walba oo Somaliya,ayuu bahdil ku yahay oo yasmo ku yahay,waxaana sababteeda leh Xasan Shiikh.

Dib,ayuu saakay ufurmay Shirka oo xasaasiya. Shalay doodu,waxay ka bilaabatay mudo xileedka,waxaana dhexmaray dood ahayd… Dood dheer kadib Labada dhinac,waa isla soo dabceen,waxaana lays dhaafsaday aragtiyo. Maanta doodu,waxay ka bilaabanaysaa halkaas. Xasan,wuxuu danaynayaa in uu Hal Sano helo oo ku badasho in uu ka tanaasulo Dastuurka qodobada uu ka badalay iyo doorashada uu wato. Deni iyo Shariif,waxay taagan yihiin mudo xileedkaagu,waa dhamaaday mana lagugu darayo Hal maalin,waxaan ogol nahay 90-Cisho oo doorasho lagu qabto. Guusha ugu weyn ee la gaaray,waa in Beesha caalamku si cad uqirsan tahay in mudo xileedka Xasan ku eg yahay Jimcaha oo ay tahay ka hor…

Waxaa lawada hadlayay mudo Laba saac ah. Lama kala boodin oo jawi isfahan,ayaa jiray. Deni iyo Sh.Shariif,waxay miiska keeneen…. Xasan,wuxuu miiska keenay…. Berri,ayaa dib loo balamay.

Fariin cad,ayuu Maraykanku udiray Madaxweyne Xasan Shiikh. “Kaligaa ma go’aamin kartid nooca doorasho ee Somalidu qaadanayso,sida uu noqonayo fair ahaan lahjada uu isticmaalay ku simaha Safiirka Maraykanka ee Somaliya ” Halkaas,waxaa ku xirmay hanaanka doorasho ee Xasan diyaarsaday iyo qorshaha uu isku dubaritay . Sidoo kale doorasho beenaadka uu sheegtay in uu ka qabtay Xamar iyo Baydhabo,ayaa lagu diiday oo waxaa laga soo qaaday,waxaan waxba ka jirin. Sadex Waji gabax,ayuu Xasan la kulmay Sadexdii maalmood ee ugu danbeeyay…. Sida muuqata Shirka Xalane ka qabsoomaya 13-ka Bidhan,ayaa Dalka lagu jihayn doonaa.

Shacabka Puntland saw uma cadaan siyaasadii Mw Deni ku hogaaminayay in ay miro dhashay? Maanta saw Dowlad Goboleedyadii Dalka PL ma matalayso oo Miiska masiirka kaligeed ma fariisanayso?. Maanta saw matalaadii Beesha Daarood Mw Deni kuma fadhiyo oo masiirkii ma go’aaminayo oo Xasan Slsiyaasiyiintii Daarood kala joogay ma noqon shaqaale Shirkad ushaqaynaya?. Afartii Sano ee lasoo dhaafay,wuxuu Mw Deni ka shaqaynayay in dib loosoo cesho maqaamkii sida fudud lagu wareejiyay ee PL,waxaana muuqata in uu guul ka keenay. Sadex Qodob,waa guul siyaasadeed oo Deni gaaray…… Kulankan,wuxuu Deni uyahay horumar siyaasadeed oo uu sameeyay oo ka turjumaya qab,qiyam iyo qadiyadii reer…

Madaxweyne Deni,ayaa ka dagay Muqdisho,kadib casuumad uu ka helay Diblomaasiyiinta shisheeye ee Xalane fadhiya. Maalinka Berri foog ah ee13-ka Bidhan ku beegan,ayuu kulanku Xalane ka furmayaa,wuxuuna soconayaa Hal Maalin,sida aan ka helnay Ilo muhiim ah. Albaabada,ayaa uxirnaan doona kulanka,waxaana martigelintiisa,qabsoomidiisa iyo dhexdhexaadintiisa iska leh Beesha caalamka. Waa Shirkii 10-ka Bisha ee Xasan lagu amray in uu fidiyo casuumadiisa oo lagala wareegay martigelintiisa iyo Ajandihiisa,kadib soo jeedin PL ka timid. Waxaa ka qaybgalaya….

Dekeda Bosaso saamayn la taaban karo kuma yeelan dagaalka Iran iyo cakirnaanshaha Marinka Hormus sida Dekeda Berbera. Sababta uusan dagaalkan saamayn ugu yeelan,waa Doonyaha oo ah Gaadiidka Badda ee isticmaala Dekeda Bosaso,halka Dekeda Berbera ay ubadan yihiin Maraakiibta. 80-100 Doonyood,ayaa Bishii yimaada Dekeda iyo ilaa 15- Markab. Doonyahaas isma dhimin imaanshahooda,waxaana haatan ku xiran ilaa Todobo,iyadoo in la mid ahna sugayaan dajin. Sidoo kale Maraakiib badeecooyin sida,ayaa taagan oo sugaya dajin. Markab qaaday 24-Kun oo Neef oo Xoolaha,ayaa ka anba baxay Maalin ka hor,waxaa kaloo Xalay ka dhoofay 60- Kun oo Neef Markab qaaday. Caawa,waxaa baxaya 20-kun oo Neef oo…

Qof ahaan iyo Beel ahaanba,waxaa ismuujiyay oo awoodooda banaanka soo dhigtay Beesha Murursade iyo siyaasigooda Khayre. Waxaa la oran karaa Khayre,waa Maxamed Qanyaraha xilligan ee Dayniile,wuxuu muujiyay baraha bulshada saamayn ka balaaran oo ka qoto dheer in uu leeyahay…… Waxaa fashilmay Wiilashii Hiraab haday ahaan lahayd kuwii Abgaal iyo kuwii Habar Gidir…. 1.Sh.Shariif. Maanta Xasan,ayaa kaga adkaaday banaanbixii oo qaawiyay,isla markaana muujiyay shacbiyad in aysan haysan. Siyaasiyiinta HG iyo AB,hal fursad baa u hartay oo waa 16-ka May talaabada ay qaadaan ee Xasan saamaynta ku yeelan karta.

Jamhuuriyadii Somaliya laysku oran jiray meel go’aamo siyaasadeed oo wax badali kara ay yaalaan,waa Sadex Madaxtooyo…. B. Hargaysa.T. Garowe.J. Xamar. Markii fahankaas laga soo tago PL,waxay qayb ka ahayd DF ee sii hoobanaysa,taasoo ubaahan usii toog hayn iyo ka diyaar garoobid dumisteeda kadib oo gudaheeda,ayay is diyaarinaysaa. Waxay kaloo PL ku xisaabtamaysaa xataa hadii lawada socdo in Somaliya oo qaranimo ka hanaqaadaa ay qaadanayso 20- 30 Sano oo danbe,ayna PL usii baahan tahay Ciidankeeda,dhaqaalaheeda iyo siyaasadeeda in ay gaar usii lahaato. Mida kale ee muhiimka ah,waa in shacabka PL ubaahan yihiin wakhti ay ugu diyaar garoobaan PL oo gaar unoqoto…

Berri,Xasan,ayaa noqon doona markay siyaasada timaado Hawiye Champion ama Mucaaradka Muqdisho,ayaa muruqooda Somalida tusi doona. Say hada sheegayaan Odoyaasha Mucaaradka Muqdisho,waxay diyaariyeen ku dhawaad 30- kun oo Qof oo ka qayb qaadanaya banaanbaxa awood muujinta Mucaaradka. Dhanka Xasan sida xoguhu sheegayaan 44-ta Isgoys ee amaanka xamar laga waardiyeeyo Ciidamo,ayuu dhigtay. Sidoo kale 24-kii saac ee udanbeeyay,wuxuu isku dayay in uu shacabka dajiyo,isagoo xataa sheegay in uu 12-kun oo Guri udiyaariyay dadkii uu barakiciyay. Isku soo wada duuboo Maalinka Berri foog ah,ayaa lakala baxayaa oo dhinac walba burhaantiisa la arki doonaa. Shirka BC sida hoose uwado ee qorshaysan in uu Xalane…

Mid ka mid ah ujeedooyinkii qarsoonaa ee loo qaaday hawlgalka ka dhanka ah Wadaadada Iran,ayaa hirgalay. Ujeedadaas,ayaa ahayd in la curyaamiyo kobaca dhaqaalaha Shiinaha. Qiimaynta ay sii daayeen kastamyada Shiinaha,ayaa sheegaysa in hoos udhac weyn uu ku dhacay soo dhoofsashada shidaalka ee shiinaha. “Hoos udhicii ugu weynaa soo dhoofsashada Tamarta Afartii Sano ee ugu danbeeyay,ayuu Shiinuhu wajahayaa,isagoo lumiyay 20%”. Hoos udhaca soo dhoofsashada Saliida ee Shiinaha,waxaa sababay dagaalka Iran iyo xirnaanshaha Marinka Hormus. Helida Tamarta markay ciriiri gasho,waxaa dhacaya….. 1.Kor ukac qiimaha Tamarta ku yimaada. 2.Kor ukacuna,wuxuu sababayaa nolosha oo qaaliyowda iyo in ay Warshaduhu shaqada yareeyaan. 3.Warshaduhu markay shaqada…

Xeerarkan lagu wareejiyay Wasaarada arimaha gudaha,waxay muhiim uyihiin nidaamka Dimuqraadiyada iyo doorasho Qof iyo Cod ah oo ka dhacda Puntland 2029. 1.Xeerka Doorashooyinka.2.Xeerka Ururada iyo Xisbiyada Siyaasadda. 3.Wax-kabadelka Xeerka Diiwaan gelinta Codbiyaha. Gudiga doorashada,waa gutay waajibkiisa,waxay ku hartay Golaha Wasiirada iyo Golaha baarlamaanka.

Wasiirka Caafimaadka Dowladda Puntland, Mudane Maxamed Cabdiraxmaan Maxamed (Farole), ayaa si rasmi ah u magacaabay Guddiga Xirfadlayaasha Caafimaadka Puntland, si loo xoojiyo nidaamka ruqsad-bixinta, diiwaangelinta, ilaalinta anshaxa xirfadeed iyo tayada adeegyada caafimaadka. Hoggaanka Guddiga: Xubnaha: Xoghayaha Guddiga: Guddigan wuxuu fulin doonaa waajibaadka diiwaangelinta xirfadlayaasha, bixinta ruqsadaha, ilaalinta anshaxa iyo hubinta tayada adeegyada caafimaadka. Magacaabistan waxay dhaqan galaysa marka uu Wasiirku saxiixo, wuuna saxiixay.

Argagixisada,waxaa ka haray haraadi Tobonaan ah qiyaastii,waxayna galeen Dhul 12-km oo isku wareeg ah ka kooban Godad ku yaalay. Geesaha,ayaa laga fariistay oo waa la go’doomiyay,kadib,waxaa la qorsheeyay in gadaal looga baxo si Godadka looga soo saaro,iyadoo khasaaraha soo gaaraya Ciidanka la koobayo. Qorshahaas,waa shaqeeyay oo haraagii argagixisada,waa kasoo baxeen Godadkii,waxaana laga faa’iday Istiraatijiyadaas…. Ciidamada difaaca Puntland,waxay ku qaadeen hawlgal ciribtir ah,iyagoo taageero cirka ah ka helaya Sxb-da caalamiga ah. Ilaa iyo hada khasaare baaxad leh,ayaa la gaarsiiyay haraaga argagixisada. Ciidamada naftood hurayaasha ah ee difaaca Puntland,waxay mudan yihiin bogaadin iyo garab istaag.

Sadex qodob,ayaa muhiim u ah in ay Puntland gaarto Sanadkan 2026 inta ka dhiman. Sadexda qodob,ayaa kala ah…… Qodobadan si loo gaaro,waa in la dadajiyaa oo laga faa’idaystaa wakhtiga yar ee harsan.

Santuukha horumarinta Puntland,wuxuu marayaa dhismihiisu heer gabagaba ah,waxaana la shaacin doonaa Bisha Sagaalaad hadii rabi idimo. Afar waaxood,ayuu ka kooban yahay…… Waxaa maamulaya Gudi Sagaal xubnood ka kooban oo ka kala imaanaya…… Gudigaas oo shaqaynaya Sadex Sano,ayaa,waxaa kaloo hoos imaanaya Gudiyo hoosaadyo maamulaya Waaxyaha. Santuukha horumarinta PL qaab dhismeedka loo dhisayo ee gabagabada ah,waa mid aad usareeya oo laga taxadaray. Maalgelinta Santuukhan,waxaa iska kaashanaya Dowlada PL,ganacsatada iyo Deeq bixiyayaasha. Waa mid ka mid ah Tiirarka nidaam dhiska ee lagu gaari karo horumar oo PL ay ku talaabsatay.

Madaxweyne Deni,waa ku bogaadinayaa ku dhiirashada dhismaha Bankiga horumarinta iyo maalgashiga Puntland. Bankigan sida Madaxweynuhu sheegay dhawaan,ayaa la shaacinayaa oo lasoo gabagabaynayaa dhismihiisa. Agaasimaha Bankigan,waxaa magacaabaya Madaxweynaha. Muhiimad weyn,ayuu uleeyahay dhismihiisu Puntland oo wuxuu qaadanaya doorkii horumarinta iyo soo jiidashada maalgashiga… Bankigan oo magac uyaal ah,waxaa samaystay Xasan Shiikh oo udhiibtay Gabadhiisa,isla markaana Lacag loogu talagalay guud ahaan horumarinta Somaliya uleexsaday,isagoo ku dooday in uu ku dhisay Bankiga. Puntland in ay Banki horumarineed gaar uyeelato,waa lama huraan Deeq bixiyayaashu,waa soo dhaweeyeen talaabada Puntland.

Waxa Qoray: Abdifatah Abdinur Tan iyo markii Madaxweynaha Dowladda Puntland uu si rasmi ah u iclaamiyey dagaalka ka dhanka ah argagixisada ISIS, isla markaana uu amray in si buuxda loo kasifeeyo dhammaan deegaannada Puntland, waxaa la qaaday tallaabooyin wax ku ool ah oo beddelay jihada amniga iyo xasilloonida guud. Hawlgalkii “Hilaac” oo ay si geesinimo leh u fuliyeen Ciidamada Difaaca Puntland ayaa noqday mid guul taariikhi ah horseeday, kadib markii lagu jabiyey firxadkii argagixisada ISIS ee ku dhuumaaleysanayey buuraha Calmiskaad ee Gobolka Bari. Guusha hawlgalkan ma ahayn oo keliya mid militari, balse waxay dib u soo celisay kalsoonidii shacabka iyo…

Waxaan ku faraxsanahay in aan caawa xariga ka jarnay Garoonka Kubadda cagta ee Shuhaadada Stadium ee Boosaaso oo runtii ah riyo bulshada Boosaaso muddo sugeysay oo allaah inoo fududeeyay, caawa habeen weyn ayeey u tahay bulshada Boosaaso ee isu soo baxday , Farxada iyo damaashaadku waa miraha halgankii Calmiskaad iyo guushii Ciidankeenna geesiyaasha ah soo hooyeen sidaasi darteed ayaan garoonkana loogu xusay Shuhaadada Calmiskaad. Waxaan u mahadcelinaya Dowladda Imaaraadka oo inaga taageertay dhismaha Garoonkan oo si casri ah u dhisan, sidoo kale dhammaan Masuuliyiintii iyo qeybihii kala duwanaa ee bulshada ee ka qeyb qaatay ayaan iyana boggaadinaynaa. Ugu danbeyn waxaa…

QM ayaa war kasoo saartay Gogosha Madaxweyne Xasan Sheekh uu ku casuumay Madasha Golaha Mustaqbalka Soomaaliya. Qoraal kasoo baxay ayaa lagu yiri” UNTMIS waxay soo dhoweynaysaa martiqaadka ay Dowladda Federaalka Soomaaliya u fidisay Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed, iyadoo ujeeddadu tahay in si wadajir ah xal loogu helo arrimaha muhiimka ah ee qaranka. Waxaan mar kale ku baaqaynaa in dhammaan dhinacyada ay khusayso ay si hufan oo niyad sami leh uga qaybqaataan wada-hadallada, iyagoo danta guud ee dhammaan Soomaalida la siinayo mudnaanta koowaad. Iyada oo la shaqeyneysa la-hawlgalayaasha kale, UNTMIS waxay diyaar u tahay inay sii waddo taageerada ay siiso dadaallada Soomaaliya…

Bosaso,waxay ku jirtaa maalmaheedii wacnaa. Waxaa maalmahan kasoo degaya Laba wefti oo maqaam sare leh,kuwaasoo ka kala imaanaya QM iyo Maraykanka. Waxaa kaloo ka dhacaya Ciyaaraha Kubada Cagta ee Caasimadaha. Waxaa xariga laga jarayaa garoonkii Kubada Cagta oo si casri ah loo dhisay. Waxaa laga hirgeliyay Hotel Airport oo muhiimad leh. Waxaa laga hirgeliyay Beer qurux badan oo balaaran oo casri ah. Waxaa laga hirgeliyay Wadooyin muhiim ah. Amniga iyo maamulkii oo lagu sameeyay isbadal si habacsanaanta looga saaro. 60% awooda dhaqaalaha iyo Dadka ee PL,waa Bosaso,waana muhiim horumarkeeda.

Warqada Xasan soo saaray,waxaa ku khasbay BC oo kulankii ugu danbeeyay ee ay la yeelatay si cad ayay ugu sheegtay in laga rabo doorasho heshiis lagu yahay ka hor 15- May. Xasan oo raba in uu BC qanciyo ama u been guuro,ayaa Warqadan soo tuuray. Halkaas markay marayso,waxaa la gudboon Golaha mustaqbalka Laba qodob awgood in ay tagaan Shirka…. PL iyo JL,waxaa la gudboon in Madaxweynayaashoodu ay tagaan Xamar Laba sababood awgood….. Gogasha Xasan dhigay tagid ayay mudan tahay,iyadoo laga eegayo shaqada Diblomaasiyiinta shisheeye ay qabteen. Mw Deni mar in uu Xamar ku laabto,waa loo baahnaa,waana hada oo cadaadiskii siyaasiyiinta…

Halkan ka akhriso:-

Halkan ka akhriso:-

Siyaasiyiinta Muqdisho cadaadiskii loo baahnaa ayay sameeyeen,waxayna diyaarinayaan banaanbax balaaran oo lagu diidan yahay mudo dhaafka Xasan Shiikh. Banaanbaxaas,waxaa la qorsheeyay in uu qabsoomo 16-ka Bishan oo ku beegan maalin kadib mudo xileedka MadaxweynahaDowlada Fadaraalka. Banaanbaxaas,waxaa la diyaariyay Shacabkii ka qaybgeli lahaa iyo Ciidmadii amaankooda sugi lahaa.

Burcada halmar Badda ku dhaqaaqday,waxaa maalgelinaya Aaran-jaan oo Wakiil ka ah Turkiga iyo Xasan Shiikh,waxaana looga dan leeyahay….. Dowlada PL qorshahaas,waa la socotaa,waana laga hawlgalay…. Dadka Deegaanka Garacad,waxay saxiixeen Burcadaas hadii la dilo in aysan diyo lahayn,waxay dilaana iyaga loo ciqaabayo. Puntland,waa la diriraysaa cid walba oo amniga khatar ku ah haday noqon lahayd argagixiso,Bucad Badeed iyo danayste.

Ciidankii Booliska,waa dhisnay oo hada,wixii ka danbeeya sii hormarin joogta ah ma’ahane uma baahna isbadal asaasiya…. Maxaa noo harsan? Tayaynta Dowladnimada,waa halhayskii uu Mw Deni kusoo galay olalihii doorashada ( Tayayn iyo Tiigsi),waxaan uga fadhinaa in uu dhamaystiro 80% hiigsigaas.

Awoodii Milleteri ee Wadaadada Iran,waa la jabiyay 60%. Ishii Lacagta ay ka heli jireen ee ahayd Saliida,waa la cunaqabateeyay oo wax ganacsi ah ma geli karaan mana kasoo bixi karaan Dekadahooda. Waxa hada socda oo harsan,waa in ay aqbalaan heshiis ka kooban…… Dhankooda in ay helaan…. Ugu danbayn,waxaa la gaari doonaa heshiis rasmi ah. Trump shaqadii loo doortay 80% waa qabtay…..

480-Askari oo utababaran sidii Milleteriga oo ku qalabaysan Gaadiid Gaashaaman,Hoobiyayaal,Jabshe,BKM iyo Qalabka kale oo muhiim ah,ayaa si adag loogu tababaray Ciiidanka Booliska Puntland. Waa Ciidan ka hawlgalaya…. Waa Laba Urur oo fadhigoodu noqonayo… 3.Fadhigooda 3-Aad,waa Galkacyo. Waxaa loo magacaabayaa Talye ugaar ah oo hoos taga Talyaha guud ee Ciidanka Booliska Puntland. Macnaha Ciidankan,waa S.W.A.T. oo kale,waxaana magacooda rasmiga ah yahay Puntland Police Force,( PPF).

Reer Sanaag,waxay ka mahadceliyeen waxqabadka Dowlada ee Gobolka sida…. Waxay codsadeen…. Dilkii Caaqilka? Dowlada PL,waxay markale ucadaysay Qoyskii iyo guud ahaan reer Sanaag in aysan qayb ka ahayn garaacistii lagu dilay,markay dabagashayna Dowlada Maraykanku qiratay oo si cad ugu sheegtay in iyadu dishay ayna fasax uga haysatay Dowlada Fadaraalka Somaliya. Qoyskii,waxgaradkii iyo Dowlada PL,waxay isla qaateen in dilka Caaqilka xogtiisa laga rabo DFS ee fasaxday oo wax ka ogayd. Majirin cabasho kale oo Deegaanka ka timid,waxayna reer Sanaag muujiyeen Dowladnimo iyo Puntlandernimo aan gorgortan lahayn.

Maqaam sare oo karaamo wata,ayaa lagu soo dhaweeyay Boqorka Aduunka xorta ah King Charles. Maraykanka oo aan ukala harin soo dhaweyntiisa,ayaa muujiyay xushmad iyo qadarin aan caadi ahayn. Booqasahada Boqorka,waxay kusoo beegantay xuska 250 guuradii kasoo wareegtay Maalinkii Xoriyada la siiyay Maraykanka iyo 25 guuradii weerarkii 9/11. 1991 ayay Hooyadii Queen Elizabeth booqashadan oo kale ku timid Maraykanka. Markaad daawato sida loo karaamaynayo,waxaa ogaanaysaa in Labada Wadan uu ka dhaxeeyo xiriir dhalasho,Diimeed,Dhaqan marka siyaasada,amniga iyo dhaqaalaha laga soo tago. Booqashadan,waxay aduunka tustay si walba oo Maraykanka iyo Uk ay ugu kala aragti duwanaadaan siyaasadaha qaarkood hadana in ah jiraan wax…